J.M. Fritzman w artykule „Nondual Panpsychism and Panentheism: Pratyabhijñā Śaivism, Rāmakṛṣṇa, and Vivekānanda” [Niedualistyczny panpsychizm i panenteizm: śiwaizm Pratyabhijñā, Rāmakṛṣṇa i Vivekānanda] przedstawia koncepcję niedualistycznego panpsychizmu jako propozycję metafizyczną, wedle której rzeczywistość ma charakter powszechnie poznawczy i nie daje się ująć ani w kategoriach monizmu, ani dualizmu. Autor analizuje implikacje tej koncepcji dla panenteizmu, odwołując się do tradycji filozofii indyjskiej, w szczególności do Pratyabhijñā Śaivizmu, a także do myśli Rāmakṛṣṇy i Vivekānandy. W tekście omawiane są problemy klasycznych wersji panpsychizmu, takie jak problem kombinacji i dekompozycji, oraz proponowane jest ich przezwyciężenie poprzez ujęcie rzeczywistości jako sieci wzajemnych relacji poznawczych. Autor krytycznie analizuje stanowisko deterministyczne Rāmakṛṣṇy oraz koncepcję māyi u Vivekānandy, wskazując ich napięcia wewnętrzne. Ostatecznie rozwijana jest wizja panenteizmu, w której Bóg zarówno przenika świat, jak i go przekracza, pozostając w dynamicznej relacji z kosmosem. Czytaj tekst...